Bữa cơm đã dọn, người vợ hỏi chồng hôm nay có mệt không. Anh vẫn nhìn vào màn hình, đáp qua loa rồi nhắc chuyện tiền nong bằng giọng bực bội. Chị im lặng, nhưng trong lòng thấy mình như người ở chung nhà hơn là người bạn đời. Đến tối, một chuyện nhỏ lại thành cuộc cãi vã. Ai cũng nghĩ người kia phải thay đổi trước.
Nhiều người tìm đến Tử Vi khi tình cảm vợ chồng lạnh đi. Trong lá số, cung Phu Thê thường được dùng để tham khảo những xu hướng liên quan đến đời sống đôi lứa, cách gắn bó, điều dễ bất đồng hoặc kiểu thử thách mỗi người có thể gặp. Đó là một lăng kính để đặt câu hỏi, không phải lời khẳng định rằng một người sẽ cư xử ra sao hay cuộc hôn nhân sẽ đi về đâu.
Có thể dùng lá số để gọi tên vùng mình đang bận lòng: thiếu tin tưởng, khó chia sẻ, khác biệt trong cách dùng tiền, hay cảm giác không được trân trọng. Nhưng việc nhìn lại cách sống cần bắt đầu từ những gì hai người thật sự nói và làm với nhau. Một nét trên lá số không thay cho cuộc trò chuyện; cũng không quyết định ai đúng, ai sai.
Chủ đề này không chỉ dành cho người vợ. Người chồng cũng có thể lạnh nhạt, áp đặt, thất hứa, kiểm soát tiền bạc hoặc làm tổn thương người bạn đời bằng lời nói. Cả hai đều cần nhìn phần mình trong mối quan hệ. Nếu có bạo lực, đe dọa hay cưỡng ép, việc giữ an toàn và tìm sự trợ giúp đáng tin cậy cần được đặt lên trước chuyện cố gắng hòa giải.
Đoạn Kinh sắp được trích dùng hình ảnh bảy hạng vợ để nói về những cách cư xử khác nhau trong đời sống vợ chồng. Có những cách gọi nghe nặng nề nếu đem dùng để đóng khung một người. Ta nên đọc chúng như lời nhắc soi hành vi, không lấy đó làm nhãn dán lên vợ mình, chồng mình hay chính bản thân mình.
Điều đáng để nhìn là tâm nào đang dẫn dắt một việc làm. Khi giận, ta có đang muốn làm người kia đau để trả đũa không? Khi bất an, ta có lén kiểm soát, giữ tiền hoặc nói dối không? Khi quen được chăm sóc, ta có xem sự tận tụy của bạn đời là điều đương nhiên không? Những câu hỏi ấy dành cho cả hai phía. Một người có thể cư xử tử tế trong nhiều lúc, nhưng vẫn có những khi nói hoặc làm điều gây tổn thương. Nhìn ra một hành vi chưa đẹp không có nghĩa phải kết án mình hay người kia; đó là điểm để bắt đầu sửa cách đối đãi.
Lời dạy về các hạng vợ trong đoạn Kinh cũng nhắc đến những phẩm chất như sự chăm sóc, tôn trọng và chung thủy. Ta có thể tiếp nhận phần gợi mở ấy bằng cách xem lại nếp sống của mình, thay vì đem những tên gọi trong Kinh áp lên một người cụ thể. Người vợ không phải người duy nhất cần tự soi. Người chồng cũng cần nhận ra mình có đang lắng nghe, chia sẻ trách nhiệm và giữ lòng tôn trọng với vợ hay không.
Từ góc nhìn của Tuệ Duyên, điều thiết thực là chuyển sự soi xét thành một việc làm có thể thấy được: bớt một lời hạ thấp, nói thật về điều mình đang lo, hoặc cùng thống nhất cách xử lý một việc trong nhà. Đó là gợi ý thực hành của người viết, không phải lời Kinh được trích dẫn. Xin mời bạn đọc đoạn Kinh sau với tâm thế soi lại cách cư xử của mình, thay vì dùng lời Kinh để phán xét người bạn đời.
01Lời Kinh
“Ai tâm bị uế nhiễm,
Không từ mẫn thương người,
Thích thú những người khác,
Khinh rẻ người chồng mình,
Bị mua chuộc bằng tiền,
Hăng say giết hại người,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ sát nhân.
Còn hạng nữ nhân nào,
Tiêu xài tài sản chồng,
Do công nghiệp đem lại,
Hay thương nghiệp, nông nghiệp,
Do vậy, nếu muốn trộm,
Dầu có ít đi nữa,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ ăn trộm.
Không ưa thích làm việc,
Biếng nhác, nhưng ăn nhiều,
Ác khẩu và bạo ác,
Phát ngôn lời khó chịu,
Mọi cố gắng của chồng,
Ðàn áp và chỉ huy,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi là vợ chủ nhân.
Ai luôn luôn từ mẫn,
Có lòng thương xót người,
Săn sóc giúp đỡ chồng,
Như mẹ chăm sóc con,
Tài sản chồng cất chứa,
Biết hộ trì gìn giữ,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như mẹ,
Ai như người em gái,
Ðối xử với chị lớn,
Biết cung kính tôn trọng,
Ðối với người chồng mình,
Với tâm biết tàm quí,
Tùy thuận phục vụ chồng,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như chị.
Ai ở đời thấy chồng,
Tâm hoan hỷ vui vẻ,
Như người bạn tốt lành,
Ðã lâu từ xa về,
Sanh gia đình hiền đức,
Giữ giới, dạ trung thành,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ như bạn.
Không tức giận, an tịnh,
Không sợ hình phạt, trượng,
Tâm tư không hiềm hận,
Nhẫn nhục đối với chồng,
Không phẫn nộ tức giận,
Tùy thuận lời chồng dạy,
Hạng người vợ như vậy,
Ðược gọi vợ nữ tỳ.
Ở đời các hạng vợ,
Ðược gọi vợ sát nhân,
Kể cả vợ ăn trộm,
Và cả vợ chủ nhân,
Vợ ấy không giữ giới,
Ác khẩu và vô lễ
Khi thân hoại mạng chung,
Bị sanh vào địa ngục.
Ở đời các hạng vợ,
Như mẹ, chị và bạn,
Và người vợ được gọi,
Là vợ như nữ tỳ,
An trú trên giới đức,
Khéo phòng hộ lâu ngày,
Khi thân hoại mạng chung,
Ðược sanh lên thiện thú.— Các Người Vợ (AN 7.63), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“—Này Sujàtà có bảy loại vợ này cho người đàn ông. Thế nào là bảy? Vợ như người sát nhân, vợ như người ăn trộm, vợ như người chủ nhân, vợ như người mẹ, vợ như người chị, vợ như người bạn, vợ như người nữ tỳ. Này Sujàtà, có bảy loại vợ cho người đàn ông. Và con thuộc loại vợ nào?
— Các Người Vợ (AN 7.63), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Dưới đây là ba gợi ý của Tuệ Duyên. Bạn có thể chọn một việc phù hợp trước, không cần ép mình làm tất cả cùng lúc.
1. Khi bất đồng, hãy tạm dừng lời nói có ý làm đau người kia. Có thể nói: “Mình đang giận, cho mình một lúc để bình tĩnh rồi nói tiếp.” Sau đó quay lại vấn đề đã nêu, đừng dùng sự im lặng để trừng phạt hoặc kéo dài căng thẳng. Nếu cần thêm thời gian, hãy nói rõ lúc nào mình có thể tiếp tục trò chuyện.
2. Cùng nhìn vào một việc cụ thể mà hai người thường tranh cãi. Chẳng hạn tiền sinh hoạt, việc chăm con, thăm nom hai bên gia đình hoặc thời gian nghỉ ngơi. Mỗi người nói một lượt về điều mình đang cần và điều mình có thể nhận trách nhiệm. Tránh lôi chuyện cũ ra để thắng cuộc. Nếu một người thường xuyên gánh quá nhiều việc, hãy bàn cách chia lại bằng những việc rõ ràng.
3. Mỗi người tự chọn một hành vi cần sửa trong tuần này. Người vợ có thể tập nói rõ mong muốn thay vì trách móc hoặc thử lòng. Người chồng có thể chủ động chia sẻ việc nhà, giữ lời đã hứa hoặc lắng nghe mà không gạt đi cảm xúc của vợ. Những ví dụ này không phải danh sách áp cho từng giới. Ai đang làm điều gì gây tổn thương thì người ấy cần nhận trách nhiệm và thay đổi.
Nếu cuộc trò chuyện dễ biến thành đe dọa, làm nhục hay bạo lực, đừng cố buộc hai người ngồi đối diện để giải quyết ngay. Hãy tìm một người đáng tin hoặc nơi hỗ trợ phù hợp, và ưu tiên sự an toàn. Nhẫn nhịn không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận bị làm hại.
Một việc làm ngay hôm nay
Dành khoảng mười phút để viết riêng, chưa cần đưa cho bạn đời xem. Chia trang giấy thành hai phần. Ở phần đầu, ghi một việc bạn đã làm khiến người kia có thể tổn thương, bằng câu cụ thể như “tôi đã gạt lời anh ấy đi”, thay vì ghi “tôi là người vợ tệ” hay “tôi là người chồng xấu”. Ở phần sau, ghi một việc nhỏ bạn có thể làm khác đi trong lần tới.
Nếu thấy phù hợp, thêm một dòng về điều bạn mong người kia cùng thay đổi. Hãy viết thành một mong muốn rõ ràng, không phải lời kết tội. Chẳng hạn, bạn có thể nói rằng mình cần được bàn bạc trước khi quyết định một khoản chi lớn. Tờ giấy này không nhằm phân định ai thuộc hạng nào. Nó giúp bạn nhận ra một hành vi của mình và chọn cách ứng xử có trách nhiệm hơn trong lần trò chuyện kế tiếp.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Các Người Vợ (AN 7.63), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.