Có những tối nằm xem lại tin nhắn cũ. Có những sáng mở mắt là tim thắt lại vì nhận ra đã không còn ai để nhắn một câu buổi sáng. Có những ngày mình vẫn đi làm, vẫn ăn cơm, vẫn cười với mọi người, nhưng trong đầu chỉ quay đi quay lại một bóng hình và một câu hỏi: vì sao lại ra nông nỗi này.
Chia tay là một sự kiện rồi. Ngày nói lời kết thúc đã qua, có thể là vài tuần, vài tháng, thậm chí lâu hơn. Nhưng cái cảm giác mất mát thì vẫn nguyên ở đó. Người ta nói thời gian chữa lành, nhưng thời gian trôi qua mà lòng vẫn không nhẹ đi được thì sao. Mình không còn yêu theo kiểu muốn quay lại, nhiều khi chỉ là không thể ngưng nghĩ về nhau, không thể ngưng tiếc một quãng đời đã từng đẹp.
Nếu nhìn qua lăng kính Tử Vi như một cách gọi tên vùng đời sống đang nhức nhối, chuyện này thường rơi vào vùng Phu Thê và Tử Tức. Phu Thê nói về cách mình gắn bó trong các mối quan hệ đôi lứa, cách mình chọn người, cách mình giữ người và cách mình chịu đựng khi mất người. Tử Tức thì sâu hơn một tầng, không chỉ là con cái mà còn là những gì mình đã tạo ra cùng nhau, một kế hoạch chung, một thói quen chung, cảm giác gia đình đã từng bắt đầu thành hình. Cả hai vùng này khi có nhiều sao mang tính bám víu, hoài niệm, hay dằn vặt thì người ta thường rơi vào trạng thái buông không nổi sau khi tan vỡ. Đây là một lăng kính tham khảo chỉ ra xu hướng của vùng đời sống, không phải số phận cho một con người.
Nhưng vì sao một người trưởng thành, hiểu chuyện, biết rõ mối quan hệ đã hết, vẫn cứ mang theo nỗi đau dai dẳng như vậy. Lời Phật dạy trong Kinh Ái Sanh sẽ soi rõ chỗ này.
Đức Phật nói với một người Bà-la-môn vừa mất đi những gì thân yêu rằng, sầu bi khổ ưu não không tự dưng từ trên trời rơi xuống. Chúng sinh ra từ chính chỗ bám víu. Khi còn đang bên nhau, mình đã gửi toàn bộ niềm vui vào sự hiện diện của người kia. Khi yêu, mình xem người ấy là nguồn vui, nguồn an ủi, nguồn chở che. Đến lúc người ấy rời đi, mình không chỉ mất một con người, mà mất luôn cái chỗ mà bao lâu nay mình đã đặt hạnh phúc vào đó.
Với người chia tay rồi không buông được, điều mình buông không nổi thường không phải người cũ. Người cũ đã đổi thay, đã đi xa, đã chọn cuộc sống khác. Cái mình giữ lại là một hình ảnh của quá khứ, là cảm giác có một điểm tựa, là nếp sống từng ngày có người để nhớ để chờ. Mình đã quen thuộc với cảm giác có một nơi để đặt mọi vui buồn của đời sống, giờ chỗ đó sụp đổ, lòng cứ luống cuống tìm về.
Đoạn Kinh dưới đây chỉ ra một cách nhìn, rằng sầu bi khổ ưu não hiện hữu từ chính cái ái, từ chính sự bám vào những gì mình thương. Đọc đoạn này để thấy cái đang làm lòng mình đau không phải là cuộc chia tay đã qua, mà là sợi dây tình cảm mình còn vô thức nắm chặt từ bao giờ.
01Lời Kinh
“Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do pháp môn này cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái. Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Sāvatthi này, người cha của một người đàn ông mệnh chung…, người anh mệnh chung…, người chị mệnh chung…, người con trai mệnh chung…, người con gái mệnh chung…, người vợ mệnh chung. Từ khi người vợ mệnh chung, người đàn ông này phát điên cuồng, tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, đi từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác, và nói: “Người có thấy vợ tôi đâu không? Người có thấy vợ tôi đâu không?”
— Kinh Ái sanh (MN 87), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Những việc dưới đây là gợi ý thực hành của Tuệ Duyên, không phải lời Phật dạy. Người đọc nên làm theo nhịp sức của mình, không tự ép.
Việc đầu tiên là tập gọi tên cái khổ đang mang. Thay vì nói rằng mình nhớ người cũ, hãy thử nói rõ hơn: mình nhớ cảm giác được quan tâm buổi tối, mình lo mất đi những thói quen thân thuộc, mình sợ một mình. Khi gọi được đúng tên, nỗi đau bớt mơ hồ và bớt lớn. Mình nhận ra đối tượng cần buông không phải một con người, mà là những kỳ vọng và chỗ dựa cũ.
Việc thứ hai là quan sát những khoảnh khắc tâm bám vào quá khứ. Mỗi lần thấy mình muốn mở lại tin nhắn, muốn lục lại ảnh cũ, muốn đi ngang chỗ hẹn hò, đừng làm ngay. Ngồi yên vài giây, nhận biết cơn thèm muốn được nối lại với quá khứ đang dâng lên. Chính khoảnh khắc dừng lại nhỏ đó giúp mình thấy rõ ái đang sinh khởi từ đâu.
Việc thứ ba là tìm một nguồn vui mới không dính đến người cũ. Không cần làm việc lớn lao. Chỉ là một bữa ăn ngon tự chuẩn bị, một giờ tưới cây ngoài ban công, một quán cà phê mới chưa từng đi chung. Mỗi lần trải nghiệm một niềm vui nhỏ tự thân, mình bắt đầu biết hạnh phúc có thể không cần nương vào một bóng hình cũ.
Một việc làm ngay hôm nay
Tối nay, trước khi ngủ, hãy lấy một tờ giấy trắng. Viết ra một câu trả lời thật cho chính mình: điều mình tiếc nhất sau chia tay là gì, cụ thể nhất có thể. Ví dụ, thay vì viết tiếc người đó, hãy viết tiếc những bữa tối có người hỏi hôm nay đi làm mệt không. Rồi đặt tờ giấy xuống, ngồi yên năm phút và nhận biết hơi thở vào ra. Chỉ cần nhận biết, không cần tìm cách xua đuổi nỗi tiếc đó. Để tờ giấy lại trước khi ngủ. Việc này giúp mình nhìn thẳng vào chỗ đang bám víu, để nó hiện ra rõ ràng thay vì cứ âm thầm khuấy đảo trong đầu.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Kinh Ái sanh (MN 87), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.